«Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν»
ΚΡΙΤΙΚΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
«Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν» του Horace McCoy, θέατρο “Εν Αθήναις
Του Νίκου Ανδρείου
Το μυθιστόρημα «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν» (They Shoot Horses, Don’t They?) του Horace McCoy -που βασίζεται σε αληθινά γεγονότα- εκδόθηκε σε βιβλίο για πρώτη φορά το 1935 στις Η.Π.Α. (Εκδ. Simon & Schuster). Η θεατρική «εξιστόρηση»/απόδοσή του παίρνει “σάρκα & οστά” μέσα από το σκηνοθετικό όραμα/ματιά του Δημήτρη Καρατζιά και του Μάνου Αντωνιάδη, μεταφέροντάς μας στην Αμερική της Μεγάλης Ύφεσης. Σε έναν κόσμο, σχεδόν, δυστοπικό όπου η ελπίδα γίνεται εμπόρευμα και η ανθρώπινη αντοχή θέαμα & «καταναλωτικό προϊόν». Μεταφερόμαστε… στο 1932, στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνια, εκεί όπου, δίπλα στη λάμψη του Χόλιγουντ, στήνεται ένας ακόμη μαραθώνιος χορού.
Σε μια αποβάθρα αναψυχής συγκεντρώνονται νέοι άνθρωποι, φτωχοί, άνεργοι, άστεγοι, κυνηγημένοι από την οικονομική καταστροφή. Για αυτούς, ο μαραθώνιος δεν είναι απλώς ένας διαγωνισμός. Αποτελεί το ύστατο «καταφύγιο» απαντοχής & επιβίωσης, ένα «ιθαγενικό καθρεφτάκι» ελπίδας, τροφή και ίσως -κατ΄ αυτούς- την τελευταία ευκαιρία να κρατηθούν όρθιοι κυριολεκτικά και μεταφορικά. Το έπαθλο υπόσχεται τη λύτρωση, ενώ το Αμερικανικό Όνειρο πλανάται σαν φευγαλέα υπόσχεση πάνω από τα εξαντλημένα σώματα και την «υποστέλλουσα» νόηση.
Οι κανόνες είναι αμείλικτοι. Τα ζευγάρια χορεύουν αδιάκοπα, με ελάχιστα διαλείμματα, για ώρες που γίνονται ημέρες και ημέρες που μετατρέπονται σε μία σισυφική προσπάθεια που οδηγεί στη βασανιστική αναμονή της κατάρρευσης που επικρέμαται όλο και περισσότερο… Όσο οι ημέρες περνούν... ξετυλίγονται οι ιστορίες δώδεκα διαγωνιζομένων: όνειρα ραγίζουν, ελπίδες φθείρονται, σώματα εξαντλούνται και ψυχές λυγίζουν μπροστά στην εξάντληση. Απέναντί τους στέκονται οι διοργανωτές και το κοινό -συχνά… και οι ματαιόδοξες προσδοκίες τους, πασπαλισμένες με ολίγη εναισθησία!-. Η εξαθλίωση μετατρέπεται σε ψυχαγωγία, η απελπισία σε θέαμα. Ο μαραθώνιος μεταμορφώνεται σε έναν άγριο αγώνα αντοχής, ένα σκοτεινό freak show, όπου η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν έχει θέση. Οι θεατές παρακολουθούν, διψασμένοι για την πτώση των χορευτών, ανακουφισμένοι που οι ίδιοι παραμένουν ασφαλείς στη θέση του παρατηρητή. Και έτσι, χωρίς να το αντιλαμβάνονται, γίνονται συμμέτοχοι σε ένα σκληρό παιχνίδι επιβίωσης, όπου το τίμημα είναι ο ίδιος ο άνθρωπος.
Συντελεστές
Ο Δημήτρης Καρατζιάς, ως Σκηνοθέτης, χαρακτηρίζεται: από έντονο κοινωνικό και πολιτικό προβληματισμό, σωματικότητα, ρεαλισμό και ενσυναισθητικό ενδιαφέρον για ιστορίες ανθρώπων που «βρίσκονται» στο περιθώριο -πχ. που δοκιμάζονται από ακραίες συνθήκες εξουσίας, κρίσης και επιβίωσης-. Στη σκηνοθετική του οπτική συναντά κανείς, συχνά, απαιτητικές σκηνικές συνθέσεις και έμφαση στον ηθοποιό ως φορέα εμπειρίας και όχι απλώς ρόλου. Επιλέγει έργα που θέτουν ηθικά διλήμματα και αναμετρώνται με τη βία, την εκμετάλλευση, την ανθρώπινη αντοχή και την απώλεια της αξιοπρέπειας, τόσο στο ιστορικό πεδίο όσο και στο σύγχρονο πλαίσιο. Η μεταφορά στη σκηνή του μυθιστορήματος/νουβέλας «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν» του Horace McCoy (Μετάφραση, διασκευή: Δημήτρης Καρατζιάς - Μάνος Αντωνιάδης) αναδεικνύει με σαφήνεια τη σκηνοθετική του ταυτότητα: ένα θέατρο σωματικό, σκοτεινό και βαθιά πολιτικό, που αντιμετωπίζει τη σκηνή ως χώρο κοινωνικής μαρτυρίας και όχι απλής ψυχαγωγίας. Ο καλειδοσκοπικός «ωγύγιος κλωβός» που συνέθεσε αριστουργηματικά χάριν του Μύθου, ωστόσο, «απαιτεί» έμπειρο & πεπαιδευμένο θεατρικό κοινό!… Η Μετάφραση - διασκευή (Δημήτρης Καρατζιάς - Μάνος Αντωνιάδης), η Μουσική (Μάνος Αντωνιάδης), τα Σκηνικά – Κοστούμια (Γιώργος Λυντζέρης), ο Φωτισμός (Βαγγέλης Μούντριχας - Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου) και οι χορογραφίες κρίνονται απολύτως εναρμονισμένα με το σκηνοθετικό όραμα, ως επαρκέστατα και υποβλητικά -αν συνυπολογίσει κανείς τα ιδιαίτερα «ιδιοσυστασιακά» χαρακτηριστικά της σκηνής του θεάτρου “Εν Αθήναις”-.
Ηθοποιοί
Δεν θα μπορούσα να πω τίποτα λιγότερο από θερμά συγχαρητήρια σε όλους. Και αυτό, σαφώς, οφείλεται και στην άκρως «ευθύβολη» διανομή! Το Ordino γνωρίζουμε πολύ καλά στο «συνάφι» μας ότι ή απογειώνει ή καταστρέφει ακόμα και πολλά υποσχόμενες θεατρικές παράγωγες & έργα!… Στην προκείμενη περίπτωση κρατάμε την Α Π Ο Γ Ε Ι Ω Σ Η! Οφείλω, ωστόσο, λόγω της συμμετοχής τους που είχε κομβικά σημαίνουσα παρουσία να αναφερθώ ειδικά -ελέω των ρόλων και του ταλέντου τους-: στον Νίκο Ιωαννίδη που αγαπήσαμε να τον μισούμε , στον Γιώργο Σεϊταρίδη που μας «δίδαξε» τι σημαίνει ήσυχη δύναμη, στην Τριανταφυλλιά Ταμπαλιάκη που μας ενστάλαξε το θάρρος ακόμα και στο λάθος… στη Δήμητρα Κολλά που μας θύμισε ότι η ευαισθησία μπορεί καμία φορά να έχει και σκληρό πρόσωπο και στη Γιάννα Σταυράκη που μας χάραξε βαθιά μέσα μας τη φράση -που έχουμε τόσο πολύ ανάγκη!- : «ΠΟΤΕ μην παραιτείσαι… βρες τη ΔΥΝΑΜΗ και συνέχισε!...»,
Εν κατακλείδι: Προτείνω ανεπιφύλακτα την παράσταση «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν» για κάθε αγωνιζόμενο και σκεπτόμενο ενήλικο άνθρωπο που δεν φοβάται να «χτυπηθεί» με το μέσα του για 150 λεπτά και ορίζει την Ψ Υ Χ Α Γ Ω Γ Ι Α -ιδίως του Θεάτρου- στις πραγματικές τις διαστάσεις!
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Συγγραφέας: Horace McCoy
Μετάφραση, διασκευή: Δημήτρης Καρατζιάς - Μάνος Αντωνιάδης
Σκηνοθεσία, δραματουργική επεξεργασία: Δημήτρης Καρατζιάς
Πρωτότυπη μουσική / Ηχητικό τοπίο / Τραγούδια - Στίχοι: Μάνος Αντωνιάδης
Σκηνικά - Κοστούμια: Γιώργος Λυντζέρης
Σχεδιασμός φωτισμών: Βαγγέλης Μούντριχας - Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου
Χορογράφος: Ναταλία Βαγενά
Φωτογραφίες promotion: Νίκος Ζαχαρόπουλος
Βοηθός Φωτογράφου: Όλγα Ανδιάρη
Φωτογραφίες παράστασης: Χριστίνα Φυλακτοπούλου
Αφίσα: Γιάννης Κεντρωτάς
Trailer : ORKI Productions
Βοηθοί Σκηνοθέτη: Λάμπρος Τζώρας, Ελένη Μαζνώκη
Κατασκευή μάσκας: Ελένη Σουμή
Μοδίστρα: Trungel -Nagy Mònika
Εκτυπώσεις / Στάμπες: NtsPrints
Πρόγραμμα παράστασης / κείμενο: Εκδόσεις Αιγόκερως
Επικοινωνία / Προώθηση παράστασης: Νταίζη Λεμπέση
Οργάνωση παραγωγής: Δήμητρα Γεωργοπούλου
Παραγωγή: ΤΕΑΜ VAULT ΑΜΚΕ
Παίζουν: Νίκος Ιωαννίδης, Γιώργος Σεϊταρίδης, Τριανταφυλλιά Ταμπαλιάκη, Ορνέλα Λούτη, Δήμητρα Κολλά, Νικόλας Μπράβος, Στέφανος Κακαβούλης, Χριστίνα Σαμπανίκου, Σωτήρης Μεντζέλος, Αντώνης Αντωνίου, Θάνος Κρομμύδας, Αγάπη Παπαθανασιάδου, Ευάγγελος Ανδρέας Εμμανουήλ, Όλγα Θανασιά, Αλεξάνδρα Γαϊδατζή, Παρασκευή Αλίρη και η Γιάννα Σταυράκη.
